Javascript Menu by Deluxe-Menu.com
Bedelli askerlik, vatandaşlıktan çıkma, askerliğe elverişsizlik raporu ve iltica
Connection e.V.
Internationale Arbeit für Kriegsdienstverweigerer und Deserteure
Bedelli askerlik, vatandaşlıktan çıkma, askerliğe elverişsizlik raporu ve iltica

Freikaufsregelung Türkei


Zum Weiterlesen

(15.04.2016) 
DFG-VK Berlin/Brandenburg und Connection e.V.: Freikaufsregelung, Ausbürgerung, Ausmusterung und Asyl - Eine Übersicht
(02.12.2014) 
Verein für Kriegsdienstverweigerung: Türkei: Keine Sekunde und keinen Kuruş für die Armee! - Zur befristeten Freikaufsregelung in der Türkei 2015
(01.11.2013) 
Türkei: Es gibt viele Gründe Nein zu sagen - Männer und Frauen verweigern den Kriegsdienst - Kurzbeschreibung und Inhalt der Broschüre
(28.10.2013) 
Gürsel Yıldırım und Julian Irlenkäuser: Türkei: Die „Freikaufsregelung“ – Ein Milliardengeschäft
(15.07.2013) 
Türkei: Betrag der Freikaufsregelung wurde auf 6.000 Euro gesenkt - Wehrflüchtige werden nicht sofort eingezogen
(16.02.2013) 
Connection e.V.: Türkei: Gesetz zur Freikaufsregelung im Wortlaut
(10.05.2012) 
Kriegsdienstverweigerung in der Türkei - Kurzbeschreibung und Inhalt der Broschüre
(15.06.2011) 
Rudi Friedrich: Neues zur Freikaufsregelung
(20.05.2011) 
Doğan Haber Ajansı: Türkische Staatsbürger im Ausland können Reisepass ohne Nachweis zum Militärdienst beantragen
(19.05.2011) 
Hürriyet: Türkei: Beim elektronischen Pass wird kein Nachweis zum Militärdienst mehr verlangt
(10.11.2009) 
Freikaufsregelung Türkei - Alle Beiträge als pdf-Datei
(10.11.2009) 
Gürsel Yildirim: Damit muss endlich Schluss sein - Berichte über das Kopfgeld für "Auslandstürken"
(10.11.2009) 
Rudi Friedrich: Einbürgerung unter Hinnahme von Mehrstaatigkeit - Möglichkeiten für türkische (und andere ausländische) Wehrpflichtige
(02.11.2007) 
Connection e.V.: Betroffene starten Kampagne gegen Kopfgeldzwang in der Türkei
(01.11.2007) 
Don Quichottes gesucht - Ein Aufruf zur Verweigerung des Kopfgeldzwangs der Türkei
(01.11.2007) 
Gürsel Yildirim: Der Fall Yasar - Vom deutschen und vom türkischen Staat in die Zange genommen
(01.11.2007) 
Gürsel Yildirim: Der deutsche Staat als Handlanger - Bürokratie gegen Migranten aus der Türkei
(01.11.2007) 
Gürsel Yildirim: Türkischer Militarismus, das türkische Problem - Eine Kritik des Kopfgeldzwanges
(01.07.2007) 
DFG-VK Berlin-Brandenburg: Übersicht zum "Freikauf" - Was ist die "Freikaufsregelung"?

Bedelli askerlik, vatandaşlıktan çıkma, askerliğe elverişsizlik raporu ve iltica

Genel bakış

DFG-VK Berlin/Brandenburg ve Connection e.V.

Yurtdışında yaşayan Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları zorunlu askerlik hizmetine tabidir. Birçoğu askerlikten kaçınmak için ne gibi olanaklara sahip olduklarını bilmemekte. Devamda bu olanaklara eğiliyoruz. Bu amaçla DFG-VK Berlin Brandenburg tarafından yazılmış bir makaleyi güncel eklemelerle yeniden düzenledik. (Yazı İşleri)

“Bedelli askerlik” düzenlemesi nedir?

Yüksek bir meblağın ödenmesi karşılığında askerlik hizmetinin kısaltılmış olarak yerine getirilmesi (veya güncel düzenlemeler doğrultusunda hiç yapılmaması) kanunen “Dövizle Askerlik Hizmeti” olarak adlandırılmakta. Düzenlemenin kendisi 1111 sayılı Askerlik Kanununun 1. ek maddesinde yer almakta.

Bedel karşılığı askerlikten muafiyet elde etme olanağı gerçekte yeni bir şey değil: Osmanlı İmparatorluğu’nda bu düzenlemeye ilk defa Mayıs 1842’de gidilmiş. 1856 yılında askerlik çağı gelmiş gayrimüslimler için de bu yönde bir düzenleme çıkarılmıştı. En büyük iki gayrimüslim cemaat olan Ortodoks Rumlar ve Ermeniler arasında ticaret ile meşgul olanların oranı yüksekti, dolayısıyla uygulamadan “yararlandılar”. Mecburi askerlik hizmetini ikame etmek için ödenen yüksek meblağlar daha o zaman ordu ve devlet bütçesi için önemli bir gelir kaynağı oluşturuyordu.

Osmanlı İmparatorluğu’nun çöküşünden sonra da Türkiye Cumhuriyeti yüksek yükümlü sayısından yararlanarak devlet ve ordu için kâr sağlamak amacıyla birçok kez yüksek meblağlar karşılığında askerlik hizmetini kısaltan yasal düzenlemelere gitti.

Bu doğrultuda hükümet en son 2011 sonunda yaptığı gibi birçok kez Türkiye’de yaşayan yükümlülere yönelik sınırlı süreli dövizli askerlik düzenlemeleri duyurdu. Meclis, resmi sayılarla 450.000 asker kaçağı1 bulunduğundan hareketle Kasım 2011 sonunda henüz askerliğini yapmamış olup 30 yaşını doldurmuş olan yükümlülerin 31 Aralık 2011 ile 30 Haziran 2012 tarihleri arasında bedelli askerlik yapabileceğine karar verdi. Bu yükümlülere hizmet etmektense 30.000 TL’lik (yaklaşık 13.000 €) bir bedel ödeme seçeneği verildi. Gelecekte de benzer düzenlemelerin süreli olarak uygulamaya sokulması gayet olası.

“Bedelli askerlik” düzenlemesinden kimler yararlanabiliyor?

Ne var ki, Türkiye’de yaşayan askerlik yükümlüleri için bedelli askerlik her daim başvurabilecekleri bir seçenek değil. Kanun ülke içinde ancak aralıklarla ve süreli olarak uygulanıyor. “Bedelli askerlik” düzenlemesinin geçerli olduğu zamanlarda da bu “hak” herkese verilmiyor. Bir kere bedelin yüksekliği (13.000 €) Türkiye’de yaşayan ortalama bir vatandaşın ödeme gücünü bir hayli üstünde, dolayısıyla düzenlemeden ağırlıkla yararlananlar üst-orta ve üst sınıf mensupları.

Gurbetçilere ayrıcalık

Sadece çalışma amacıyla yurtdışında yaşayan ve bunu belgeleyebilen Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları için süreğen bir “bedelli askerlik” düzenlemesine gidilmiş durumda. Bunlara çifte vatandaşlar, yani hem Alman, hem Türk vatandaşlığını taşıyanlar da dâhil. Süreğen bir bedelli askerlik düzenlemesinin nedenleri şöyle sıralanıyor:

  • Olağan askerlik süresi (asgari sekiz ay) yurtdışında yaşayan işçilerin ikamet haklarını, dolayısıyla çalışma hayatlarını tehlikeye sokuyor.
  • Türkiye’den gelen gurbetçiler ve çocukları kişi başı gelirin Türkiye’dekinden çok yüksek olduğu ülkelerde yaşıyorlar. Bu insanların dövizle yaptıkları ödemeler devlet ve ordu için hatırı sayılır bir gelir kapısı teşkil ediyor. Devlet bu yolla on yıl içinde (2003 – 2012) 2 milyar TL (870 milyon Euro) gelir kaydetti.2

31.12.2011 tarihli yasa değişikliği ve Bakanlar Kurulu’nun Temmuz 2013 ortasında aldığı karar ile “dövizle askerlik” düzenlemesinin son hali şöyledir:

Ödenmesi gereken toplam meblağ 6.000 €. Bu bedel istenirse taksitler halinde de ödenebiliyor. Taksitle ödeme seçeneği benimsendiği takdirde ilk taksitin başvuru sırasında yatırılması gerekiyor. Kalan miktar 38. yaş tamamlanana dek azami üç taksitte yatırılabiliyor. Türkiye’de bir aylık acemi eğitimine girme yükümlülüğü kalktı.

Bedelli askerlik yapma koşullarını karşılayan, ancak 38. yaşına dek başvuruda bulunmamış olanlar, başvuru anında toplam meblağın tümünü yatırmak zorunda.

İlgili diğer düzenlemelerin ayrıntıları 1111 sayılı Askerlik Kanunu’nun 1. ek maddesinde bulunabilir.

Yasa kapsamında başvuru yapan askerlik yükümlülerinin ödedikleri paranın nereye kullanılacağı ile ilgili herhangi bir tasarrufları söz konusu değil! Başvurucuların ekonomik durumları da dikkate alınmıyor. Türk devletinin Hartz-IV kapsamında olanlara önerisi kredi almak. Hamburg’ta faaliyet gösteren vicdani retçi Gürsel Yıldırım’ın da aktardığı gibi düzenleme bu sebeple Almanya’da haraç kesme yasası olarak da anılmakta.3

Bedel karşılandıktan sonra askerlik yükümlülerine askerliği tamamladıklarına kanıt teşkil eden kesin terhis belgesi verilmekte.

Kısalmış askerlik hizmeti kalktı

Şu ana dek dövizli askerlik kapsamında ek olarak yerine getirilmesi gereken 21 günlük temel eğitim mecburiyeti 31.12.2011 tarihi itibariyle kalkmış bulunuyor.

Bedelli askerlik “hakkı”?

Bedelli askerlik düzenlemesinin bireysel hak ve özgürlüklerin devlet nezdinde tanınması temelinde çıkarılmadığı aşikâr. Aksine: Düzenleme, bireysel hak ve özgürlüklerin içinin yasa yoluyla nasıl boşaltıldığına, sosyal eşitsizliklerin üretilip suiistimal edildiğine dair kuşku götürmez bir örnek teşkil ediyor. Firarilerin sayısı binleri bulurken ve askerlik yükümlüsü binlerce erkeğin zorunlu askerlik yoluyla öldürmeye mecbur kılınırken, devlet ve ordu belli bir çevre için hem ayrıcalıklar getiriyor, hem de bu insanları şiddet ve savaşın maddi-manevi masraflarına ortak olmaya ve askerlik sistemine bir şekilde rıza göstermeye mecbur bırakıyor.

İnsanlar, devlet ve toplumun zorlamasıyla iradeleri hilafına askerlik çarkına katılıp aşağılanırken, yaşamını ve başkalarının yaşamını koruma konusunda tümüyle doğal gereksinimlerini önceleyen “kazancı yerinde vatandaşlar” şantaja maruz bırakılıyor.

Anayasa Mahkemesi “bedelli askerlik” düzenlemesinin anayasal eşitlik ilkesine aykırı olmadığına hükmetti. PKK ve Türk Silahlı Kuvvetleri arasındaki çatışma son otuz yıl içinde 40.000’den fazla insanın hayatına mal oldu. Zorunlu askerlik düzenlemesi olmaksızın bu sonuç mümkün dahi olamazdı, dolayısıyla Anayasa Mahkemesi’nin kararı Türkiye Cumhuriyeti’nin otokratik sinizmini açıkça ortaya koyuyor. Kuşkusuz devlet bu yolla “bedelli askerlik” olarak sunulan sözde hakkı hukuk devleti vitriniyle bağdaştırma girişiminde bulunuyor.

Türkiye vatandaşı göçmenler ne yapabilir?

Zorunlu askerlik ve ordu, insana dönük nefretin kurumsallaşmış en tiksindirici biçimleridir. Hiçbir biçimde desteklenmemelidirler.

Bu nedenle Almanya’daki Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarına ehvenişer olarak sunulan dövizli askerlik zorlamasına razı olmayıp geç olmadan vatandaşlıktan çıkmalarını öneriyoruz. Türkiye yasalarına göre kişi başka bir ülkeden vatandaşlığa kabul edileceği taahhüdünü aldıysa, Türk vatandaşlığından çıkabiliyor. Önce Almanya’da vatandaşlığa kabul koşullarını karşılayıp karşılamadığınızı öğrenin. İlgili resmi daireler ve danışma merkezlerinde bu bilgilere ulaşabilirsiniz. Vatandaşlığa kabul edileceğinize dair onay belgesi aldığınızda, bu belge ile Türk konsolosluklarında vatandaşlıktan çıkma başvurusunda bulunabiliyorsunuz. Genelde vatandaşlıktan çıkma işlemleri başvurucunun 30 yaşını tamamlamaması koşuluyla gerçekleştiriliyor. Vatandaşlıktan çıkınca Türkiye ile ilgili askerlik yükümlülüğü de kalkmış oluyor. Vatandaşlıktan çıkanların belirgin dezavantajlar ya da sınırlamalarla karşılaşmadan Türkiye’de yaşamak istemeleri halinde “mavi kart” denen belgeyi almaları mümkün.

Dövizli askerlik bedelinin bir kısmını zaten ödemişseniz, bu meblağı geri almanız ancak a) Türk vatandaşlığından çıkmanız ya da çıkarılmanız veya b) sağlık nedenleriyle elverişsizlik raporu alırsanız mümkün olabilir.

Türkiye kökenli olup reşit olduklarında hangi devletin vatandaşlığında kalacaklarına karar vermek zorunda olan gençler için bedelli zorlamasından kaçınmak daha kolay. Alman vatandaşlığını benimsedikleri durumda Türkiye’de askerlik ile ilgili bir yükümlülükleri kalmıyor.

Çifte vatandaşlar

Alman-Türk çifte vatandaşlar Almanya’da askerlik veya sivil hizmet yaptıklarında Türkiye için de askerlik yükümlülüğünü yerine getirmiş sayılıyorlardı. Almanya’da zorunlu askerlik 1 Temmuz 2011’de kaldırıldığından bu olanaktan yararlanmaları artık söz konusu değil.

Askerliğe elverişsizlik raporu alabilir misiniz?

Almanya’da Türk konsolosluklarına giderek sağlık nedenleriyle elverişsizlik raporu için başvuruda bulunabilirsiniz. Bunun için Türkiye makamlarının tanıyacağı hekim raporlarına ihtiyacınız olacak. Türk konsolosluklarından raporları kabul edilen hekimlerin listesi alınabiliyor. Raporlar ve ilgili diğer belgeler için resmi onaylı Türkçe çevirilerine ihtiyacınız var. Başvuru önce konsoloslukta inceleniyor ve ardından Milli Savunma Bakanlığı’na bağlı sağlık kuruluna iletilip karar bağlanıyor.

Sağlık kurulu raporu yeterli görmezse, ki genelde durum budur, Türkiye’de bir askeri hastanede muayene olmanız gerekiyor. Ağır bir bedensel engeliniz yoksa askeri makamların sizi Türkiye’de gerçekleşecek ek bir muayeneye davet etme ihtimali yüksek. Başvuru yurtdışından yapılabilse de Türk Silahlı Kuvvetleri genelde yabancı raporları kabul etmiyor ve konsolosluğun size bildireceği Türkiye’deki askeri hastanelerden birinde tekrar muayene olmanızı talep ediyor.

Geçmiş deneyimler yurtdışında yaşayan Türkiye vatandaşlarının genelde askerliğe elverişsizlik raporu alamadıklarını gösteriyor.

Türk makamları yurtdışına bulunup askerliğini yerine getirmemiş olanlara pasaport veriyor mu?

Alman vatandaşı olmayıp sadece ikamet iznine sahipseniz, bu izin geçerli bir kimlik belgesine dayandırılıyor. İkamet kanunu 52.1.1’e göre geçerli bir pasaportunuz veya geçerli seyahat belgeniz yoksa ikamet izniniz iptal edilebiliyor.

Türkiye, Mayıs 2011’de pasaport kanununda değişikliğe gitti. Buna göre 5682 sayılı pasaport kanunun 15. maddesinin 6. bendine göre ne Türkiye’de, ne yurtdışındaki temsilciliklerde yeni bir elektronik pasaport çıkartılırken askerliğin yerine getirilmiş olup olmadığına artık bakılmıyor. Yani pratikte askerlik hizmetini yerine getirmemiş olsanız da pasaport çıkarabiliyorsunuz. Uygulama somut örneklerle teyit edildi.

Ancak Türkiye’ye giriş yaptığınızda yine de askere alınabileceğinizi göz önünde bulundurmalısınız. Hükümet Ekim 2013’te 750.000 asker kaçağının bilgilerinin Savunma Bakanlığı tarafından polise aktarıldığını ve GBT taramaları vasıtasıyla yakalanmaları istendiğini bildirdi.4

İltica başvurusunda bulunmak mümkün mü?

Almanya’da ikamet izni olmayan Türkiyeli askerlik yükümlüleri için iltica başvurusunda bulunmak Türkiye’deki zorunlu askerlikten kaçınmanın bir yolu olabilir.5

Türkiyeli mülteciler Almanya’da iltica başvurusunda bulunduğunda Federal Göçmen ve Mülteci Dairesi öncelikle Almanya’ya girişin güvenli addedilen üçüncü ülkeler üzerinden gerçekleşip gerçekleşmediğini denetliyor. Dublin Anlaşması’na göre iltica başvurusunu işleme koyma sorumluluğu mültecinin ilk giriş yaptığı veya vize veren ülkeye ait.

Almanya’nın başvuruyu işleme sorumluluğu bulunduğu tespit edilirse, Federal Daire siyasi bir baskının söz konusu olup olmadığını inceler. Federal Daire genelde vicdani retçiler için olumsuz karar veriyor. Vicdani retçilerin uğradığı baskılar hâlâ bir iltica sebebi olarak kabul görmüyor.

Federal Göçmen ve Mülteci Dairesi ayrıca ikamet kanunun 60. maddesi uyarınca başvuran kişiyi sınırdışı etmeye engel bir durum olup olmadığını da inceliyor. Federal Daire bu noktada da genelde olumsuz karar veriyor, yani kişinin sınırdışı edilmesine engel bir durum olmadığına karar veriyor. Ancak Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin (AİHM) Bayatyan (Ermenistan) ve Erçep (Türkiye) kararları İkamet Kanunu’nun 60. maddesi, 5. bendine göre tayin edici olabilir.

İkamet Kanunu madde 60, bent 5: “4 Kasım 1950 tarihli İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına İlişkin Sözleşme (Resmi Gazete 1952 II Sayfa 686) hükümlerine göre sınırdışına sürmenin yasal olmadığının anlaşılması halinde bir yabancı sınırdışına sürülemez.” Yasa böylece Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ne (AİHS) atıfta bulunuyor.

Demek ki bir devlet İnsan Hakları Sözleşmesi’ni imzalamışsa, ancak iltica başvurusunda bulunan kişi kaynak ülkeye sınırdışı edilmesi durumunda yine de insan hakları ihlaline uğrama tehdidi altındaysa, kişinin İkamet Kanunu’nun 60. maddesi, 5. bendine göre sınırdışı edilmemesi gerekiyor.

Türkiyeli vicdani retçiler bu bağlamda Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin kararlarına dayanabilir. Mahkeme, vicdani retçilere dönük ceza kovuşturmalarında sözleşmenin 9. maddesinin (düşünce, vicdan ve din özgürlüğü) ihlal edildiğini tespit etti. Devletler sözleşmede kayıt altına alınmış hakları koruma yükümlülüklerini ancak savaş ve benzeri olağanüstü hallerde askıya alabilir (AİHS, madde 15).

Ancak makamlar böylesi hak ihlallerinin söz konusu olup olmadığını her bir vakanın iltica sürecinde ayrı ayrı inceleyecektir. Dolayısıyla Federal Göçmen ve Mülteci Dairesi ve iltica davalarına bakan mahkemeler Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin tanımı doğrultusunda (tanım için bkz.) vakaları inandırıcılık açısından ele alacaktır. Yani vicdani retçinin eline kesinlikle silah alamayacağı konusundaki motivasyonunu ayrıntılı ve ikna edici bir şekilde aktarabilmesi gerekiyor. Süreçle ilgili konunun uzmanı danışma merkezleri veya avukatlara müracaat etmenizi öneriyoruz.

Askerlik yükümlülüğünü tümüyle göz ardı ettiğinizde ne olur?

Askerliğinizi erteletmek için bir şey yapmıyorsanız, Türkiye’ye seyahat etmekten kaçınmalısınız. Türk makamları için çifte vatandaş olmanız da fark etmeyecektir. Asker kaçağı olarak muamele görür ve askerlik şubesine teslim edilirsiniz. Almanya zaten çifte vatandaşlığa soğuk baktığı ve artık izin vermediği halde fiilen görmezlikten gelindiği için Alman Konsolosluğu’nun askere alınmanızı engellemek için harekete geçeceğini beklemeyin.

Er ya da geç Türk vatandaşlığından çıkarılacağınızı da düşünmeyin, çünkü ilgili düzenleme vatansızların sayısındaki artış ve Alman makamların baskıları sonucu 2003 yılında kaldırıldı.

Dipnotlar

1 Sabah: 750 bin kaçak asker için düğmeye basıldı. 23 Ekim 2013. www.sabah.com.tr/Gundem/2013/10/23/750-bin-kacak-asker-icin-dugmeye-basildi

2 Savunma Bakanı İsmet Yılmaz’ın 9 Ocak 2013 tarihli resmi yaznıtı. 2012/7435/Kan. Ve Kar.D.Kan Tetkik ve İşl. Ş 81

3 Gürsel Yıldırım und Julian Irlenkäuser: Die „Freikaufsregelung“ – ein Milliardengeschäft. 28. Oktober 2013. In: Connection e.V., Broschüre „Türkei: Es gibt viele Gründe Nein zu sagen – Männer und Frauen verweigern den Kriegsdienst“.

4 Sabah: 750 bin kaçak asker için düğmeye basıldı. 23 Ekim 2013. www.sabah.com.tr/Gundem/2013/10/23/750-bin-kacak-asker-icin-dugmeye-basildi.

5 İstisnai durumlarda (örneğin öğrenciler için) bu yol zaten Almanya’da yaşayan Türk vatandaşları için de söz konusu olabilir. Ancak iltica başvurusu ikamet izninin kaldırılması sonucunu da doğurabilir


Makalenin temelini DFG-VK Berlin/Brandenburg tarafından 01.07.2007 tarihli dövizli askerlik yazısı oluşturuyor. Orijinal “KDV im Krieg” bülteninin Temmuz 2007 sayısında yayınlandı. Connection e.V. makaleyi elden geçirerek 9 Mayıs 2012 tarihli Connection e.V. (Hrsg.): Broschüre “Kriegsdienstverweigerung in der Türkei”, Mayıs 2012, adlı broşürde yayınladı. Makale, özellikle bedelli askerlikle ilgili kısmı, 1.11.2013’te tekrar güncellendi.



Keywords:    ⇒ Asyl   ⇒ Freikauf   ⇒ Militärdienstentziehung   ⇒ Rekrutierung   ⇒ Türkei

Copyright soweit nicht anders angegeben: İ Connection e.V.